Umyślne bankructwo – celowe doprowadzenie do upadłości firmy – konsekwencje

Celowe doprowadzenie do upadłości firmy przez dłużnika jest karalne na gruncie przepisów kodeksu karnego. W celu ochrony interesów ekonomicznych wierzycieli oraz zasad uczciwego obrotu stypizowano w art. 301 k.k. czyny, których czynność sprawcza polega na udaremnieniu lub ograniczeniu zaspokojenia wierzycieli poprzez utworzenie nowej jednostki gospodarczej i przeniesienie na nią składników swojego majątku lub doprowadzeniu się przez dłużnika do swojej upadłości lub niewypłacalności.   To ostatnie przestępstwo unormowane w art. 301 § 2 k.k., nazywane często umyślnym bankructwem, ma charakter materialny, co oznacza, że dla jego dokonania wymagany jest skutek w postaci upadłości lub niewypłacalności. Przy czym nie wskazano tutaj sposobów, jakimi dłużnik może doprowadzić do takiego skutku, w odróżnieniu od art. 301 § 3 k.k., który odnosi się do lekkomyślnego sposobu doprowadzenia do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności poprzez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania. To ostatnie przestępstwo nazywanie jest z kolei nieumyślnym bankructwem i wobec coraz częstszego zastosowania w praktyce budzi kontrowersje w nauce prawa karnego. Istotą tej nieumyślności jest nieostrożność sprawcy przejawiająca się w nienależytym gospodarowaniu. Sprawcą wszystkich przestępstw określonych w artykule 301 k.k. może być dłużnik co najmniej trzech wierzycieli. W katalogu kar w art. 301 § 1 i 2 k.k. przewidziano karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Należy pamiętać, iż na podstawie art. 58 § 3 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, jak to ma miejsce w tym przypadku, sąd może orzec zamiast kary pozbawienia wolności grzywnę albo karę pozbawienia wolności, w szczególności, jeżeli orzeka równocześnie środek karny. Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorcy są zobowiązani do wypełniania szeregu obowiązków, a także narzucania sobie pewnej dyscypliny, gdyż nawet lekkomyślność w sposobie gospodarowania, ze szkodą dla wierzycieli, może się okazać nie tylko porażką rynkową, ale jest również karalna. Dla stabilności ekonomicznej, szczególnie w skali regionalnej, upadłość czy niewypłacalność przedsiębiorstwa może stanowić poważne zagrożenie.